Het probleem

Wie kent niet het muffe, onbehaaglijke en ongezonde binnenklimaat dat wordt veroorzaakt door vochtige muren in oude, niet geïsoleerde gebouwen? Afbrokkelend pleisterwerk, zoutuitbloeiïngen, afbladderende verflagen en schimmelvorming zijn veelal de gevolgen van een jarenlang proces van vochtinfiltratie. De getroffen gebouwen zijn vaak zo goed als onbewoonbaar of onbruikbaar.
Het is absoluut verkeerd om deze vormen van schade enkel met een nieuw laagje pleister en wat verf 'cosmetisch' te behandelen, want dan blijft men opgezadeld met een ongezond woonklimaat, hogere energiekosten en een hoop andere nadelen. Dit schadebeeld vraagt om een ingrijpende sanering, teneinde het volledige verval van het gebouw te voorkomen.

Het is een vaststaand feit dat de meeste oude gebouwen aangetast zijn door vocht, in één of andere vorm. Het potentiële volume aan werk is op dit vlak dus bijzonder uitgebreid. Het behandelen van vochtproblemen is een absolute prioriteit, gezien zij de oorzaak zijn van de bouwfysische aftakeling van het gebouw, van een verminderd comfort en veelal van gezondheidsproblemen van diverse aard.

Uit statistieken van het WTCB (Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf) blijkt dat minstens 31 % van de probleemgevallen bij gebouwen te maken hebben met vocht. Wanneer men enkel de oude gebouwen beschouwt, verhoogt dit percentage tot om en bij de 70 %. Bij de oorzaken van vochtproblemen in oude gebouwen vormt opstijgend grondvocht onmiskenbaar de hoofdmoot, temeer omdat de gebouwen destijds zonder horizontaal vochtscherm werden opgetrokken. 

Bouwmaterialen die in contact staan met vochtige grond of water, nemen vocht op door capillariteit. De opgenomen hoeveelheid vocht hangt samen met de porositeit van het materiaal, de poriënverdeling, de drogingsmogelijkheden aan de oppervlakken en het zoutgehalte. Het verschijnsel manifesteert zich bij traditioneel metselwerk dat in rechtstreeks contact staat met de grond, maar ook bij breuksteenmestelwerk of muren uit weinig poreus materiaal, zoals graniet. In het laatste geval migreert het vocht hoofdzakelijk via de voegen.

Meestal kan vocht in muren stijgen tot een hoogte van 150 cm, soms zelfs hoger wanneer de verdamping wordt geremd door een één- of tweezijdige afdichting van de muren met bitumen, compacte cementpleisters of waterdichte folies, of wanneer het gaat om dikke muren. Capillair vocht kan ook horizontaal in de muren dringen. Denken we maar aan kelders of deels ingegraven constructies, waarbij de muren over hun volle hoogte verzadigd zijn met vocht.

De gevolgen manifesteren zich onder volgende vormen:

• Verwering en vernietiging van het metselwerk onder invloed van de zouten en de vorst
• Aantasting van het uitzicht van de bouwmaterialen en teloorgang van de afwerking en het schrijnwerk, corrosie van metalen elementen enz.
• Ontwikkeling van schimmels of zwammen die op hun beurt een nadelige invloed kunnen hebben op de gezondheid van bewoners of gebruikers.
• Sterk verminderde warmte-isolatie van massieve buitenmuren, met een hogere relatieve luchtvochtigheid als gevolg.

Nog steeds volgens het WTCB gebeurt het behandelen van muren tegen opstijgend vocht best bij de aanvang van de renovatiewerken, gezien men rekening moet houden met een vrij lange droogtijd, afhankelijk van de muurdikte, het bouwmateriaal en de externe omstandigheden. Wanneer een behandeling tegen opstijgend vocht niet tijdig gebeurt, kan dit op belangrijke wijze afbreuk doen aan de duurzaamheid van andere renovatiewerken, zoals bv de afwerking, en dit hoofdzakelijk ten gevolge van de migratie van zouten naar de muuroppervlakte. Deze zouten zijn de belangrijkste oorzaak van schade, zowel vóór als ná de behandeling tegen opstijgend vocht. Hoge zoutconcentraties, voornamelijk nitraten, verhinderen het optimaal uitdrogen van de muren omwille van hun hygroscopische eigenschappen. Aangetast pleisterwerk en aangetaste voegen dienen dus zeker verwijderd te worden, gezien er geen doeltreffende en economische technieken bestaan om deze nitraten uit het metselwerk te verwijderen.

Een grondige diagnose van de toestand van het oude gebouw blijft evenwel een noodzaak, teneinde alle oorzaken van vochtschade te kunnen identificeren en lokaliseren. Deze diagnose houdt in: vochtmetingen, het nemen van monsters en analyse, en het interpreteren van de resultaten door een deskundige terzake.

terug